De keuze voor een samenwerking in een VOF, maatschap of coöperatie

Een publicatie van: Robin Louwerse

De vereniging onder firma (VOF), de maatschap of de cooperatie zijn rechtsvormen die zich kenmerken door een hoofdelijke aansprakelijkheid. Er bestaat ook een cooperatieve vennotschap met uitgesloten aansprakelijkheid. Dan is het een cooperatie UA en dat dien je dan in de naam te vermelden.

VOF

De VOF is in principe "hoofdelijk" maar je mag een VOF ook oprichten met een aantal BV's. Maak dan niet de fout om als enige eenmanszaak tussen de BV's te participeren. De VOF is hoofdelijk en als er iets misgaat zal dat bij de eenvoudigste participant verhaald worden. Dus als er schulden zijn in de VOF met 1 eenmanszaak en 2 BV's als aandeelhouders gaat de eenmanszaak nat. Een notaris dient je op deze aansprakelijkheid te wijzen als je de VOF opricht.

Een VOF is vaak een samenwerkingsvorm tussen twee bedrijven die onder gezamenlijke noemer meerwaarde hebben. Denk aan een schilder en een stukadoor. Na het stucen zal er gespoten of geschilderd worden, dus de samenwerking is logisch. Hetzelfde geldt voor de elektricien en de stukadoor en de schilder. Het oprichten van een VOF om samen de markt op te gaan zorgt voor minder kosten in het reclame maken.

Alleen moet je jezelf afvragen: wat als er iets fout gaat? Wat als de elektra goed is gegaan, het stucen goed is gegaan, maar de schilder niet komt opdagen? Of de schilder schildert per ongeluk de verkeerde kleur? Er zijn tal van kleine fouten die tot een grote claim kunnen leiden. De aansprakelijkheid die voortvloeit uit het werk zal misschien wel worden afgevangen door een beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Maar soms is de aansprakelijkheid van dien aard dat het niet op te lossen is. Het zou dan in prive komen als de VOF is opgericht vanuit eenmanszaken.

Veel beter kunnen de vennoten dan in BV vorm deelnemen. En ja, de winsten uit de samenwerking kunnen dat wellicht fiscaal niet uitkomen, maar de aansprakelijkheid wint.

Maatschap

Een maatschap zien we vaak bij huisartsen of zorg professionals. Maar de maatschap kan ook gebruikt worden in het vermogensbeheer en successieplanning. De maatschap is een bijzondere samenwerkingsvorm. We zien de maatschap ook bij de "onderlinge waarborg maatschappij" terug. Iedere "maat" in de maatschap is voor een evenredig deel aansprakelijk voor alle schulden van de maatschap. Maar iedere maat is hoofdelijk aansprakelijk voor belastingschulden.

Cooperatie 

De cooperatie of cooperatieve vereniging komen we minder vaak tegen. Je kiest voor een cooperatie als je winst maakt en de winst wilt verdelen onder de leden. De cooperatie is in feite een vereniging die is opgericht als cooperatie. Een cooperatie wordt vaak gebruikt om gezamenlijk in te kopen. Net als de vereniging heeft de cooperatie leden. Afwijkend op de verenigning mag een cooperatie wel winstoogmerk hebben. De cooperatie is een rechtvorm die bestaat zolang de cooperatie actief is, maar als deze wordt opgeheven zijn de leden gezamenlijk hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden.

De cooperatieve vereniging kan verschillende aansprakelijkheidsvormen hebben. We kennen de UA (uitgesloten aansprakelijkheid) de BA (beperkt aansprakelijk) en de WA (wettelijk aansprakelijk).